BYCZYNA
Informacje ogólne
W Byczynie historia czeka na Was na każdym kroku. Choć data nadania praw miejskich nie jest znana, przyjmuje się, że miasto jest porównywalnie stare, jak całe państwo polskie! Dziś zachował się tu historyczny, średniowieczny układ centrum, mury miejskie oraz baszty. Spacerując wśród zabytkowych, XVIII-wiecznych kamienic, oczami wyobraźni zobaczyć można dawnych mieszkańców i gwar tego ważnego w tamtym czasie ośrodka.
W mieście, obok średniowiecznych murów, zachowały się barokowe kościoły i kaplica cmentarna
Od wędrownych ludów, po czasy współczesne - historia Byczyny
Na początku było…
…dobre miejsce. Gęste lasy Przesieki, oddzielającej Śląsk Dolny od Górnego, dostarczały mięsa, miodu i drewna. Żyzne ziemie umożliwiały rozwój rolnictwa, a korzystne warunki do obrony i łatwy dostęp do wody pitnej sprawił, że pierwsi ludzie zaczęli osiedlać się tu już 4000 lat przed powstaniem Królestwa Polskiego. Co zmieniło się, po pojawieniu się chrześcijaństwa?
Sufragania biskupia
W zapiskach Jana Długosza znaleźć można informację, że to właśnie Byczyna między 1041 a 1052 rokiem była siedzibą biskupstwa. To stąd zostało ono przeniesione do Wrocławia. Wiemy więc, że w początkowym okresie istnienia polskiej państwowości, miasto musiało już stanowić ważny ośrodek.
Wybierz formę płatności: miasto. Trudny czas średniowiecza.
W średniowieczu Byczyna często przechodziła z rąk do rąk, często jako… zastaw. Książęta i Królowie przekazywali sobie miasto jako zabezpieczenie pożyczek lub spłatę długów. Wymieniano je na inne tereny lub sprzedawano. Dla mieszkańców był to niemały problem.
Ciągłe zmiany władców oznaczały również zmiany prawa, do którego trzeba było się stosować. Powodowało to dezorientację i chaos zarówno wśród mieszkańców, jak i włodarzy.
Sprawy nie ułatwiali grasujący w okolicy rycerze rozbójnicy, konflikty na tle religijnym i pożary. Położenie na terenach granicznych również sprzyjało niepokojom. Często miały tu miejsce przemarsze wojsk, które łupiły okoliczne tereny.
Bitwa pod Byczyną 1588
Jedna z tych bitew, które zdecydowały o losach korony polskiej. To właśnie pod Byczyną wojska pod dowództwem Jana Zamoyskiego pokonały armię arcyksięcia austriackiego, Maksymiliana Habsburga. Maksymilian był pretendentem do tronu Polski, bezpośrednim konkurentem Zygmunta III Wazy.
Siły walczących były liczebnie zbliżone. Siły Habsburga zajęły jednak strategiczną pozycję na wzgórzu, zmuszając Polaków do szturmowania pod górę. Taktyka Zamoyskiego była jednak skuteczna. Wojska Austriackie, po krótkiej bitwie, zostały zepchnięte do miasta. Po krótkim oblężeniu, Maksymilian zdecydował o kapitulacji i oddaniu się w niewolę. Został z niej zwolniony po niecałym roku, po tym jak zrzekł się praw do korony polskiej.
Czasy współczesne
Byczynę na przestrzeni dziejów trawiły wojny, pożary i niepokoje. W ich cieniu rozwijał się jednak handel, rzemiosło i szkolnictwo. Miasto rozwijało się, w dużej mierze dzięki udziałowi również niemieckich osadników.
W okresie zaborów Byczyna trafiła w ręce Pruskie. Okupanci rozpoczęli na tych terenach germanizację. Również w tym czasie, po wielkim pożarze w 1757, miasto odbudowano jako murowane. W ręce polskie wróciła dopiero po zakończeniu II wojny światowej.
Zabytki
Ratusz - wybudowany na rynku na przełomie XV i XVI wieku. Na przestrzeni lat kilkakrotnie ulegał pożarom. Dziś pełni swoją pierwotną funkcję, jest siedzibą władz miasta. W piwnicach budynku działa kawiarnia, a na strychu funkcjonuje izba tradycji. Na ratuszowej wieży urządzony jest punkt widokowy, z którego można podziwiać panoramę miasta.
Na uwagę zasługują zachowane tu szczegóły architektoniczne - renesansowy łuk, prowadzący do piwnic oraz kartusz z XVIII wieku.
Kościół pw. św. Mikołaja - świątynia, wybudowana w XIV wieku w stylu gotyckim. W swojej historii przeszedł dwie duże renowacje - w 1790-1791 oraz 1886-1888. W jej wnętrzu zachowało się wiele ciekawych obiektów, takich jak średniowieczny krucyfiks, epitafia oraz krypty grobowe. Podobnie jak w przypadku większości średniowiecznych kościołów, tak również wokół tej świątyni pierwotnie znajdował się cmentarz. Jego obręb został dziś zarysowany niewielkim murkiem, odtworzonym w 2010 roku.
Mury obronne i baszty bramne - miasto może poszczycić się bardzo dobrze zachowanymi murami obronnymi. Ich obwód wynosi dziś 950 metrów, a wysokość dochodzi do 6 metrów. Dodatkowo, po północnej stronie obwarowań znajdują się pozostałości miejskiej fosy.
W obwodzie murów zachowały się dwie wieże bramne. Wieża zachodnia, nazywana niemiecką oraz wieża wschodnia, zwana polską. To właśnie pod tą drugą kapitulację wojsk austriackich po przegranej bitwie pod Byczyną złożyć miał arcyksiążę Maksymilian Habsburg.
Kościół pw. św. Trójcy - przykład zachowanej w mieście architektury barokowej. W pochodzącej z 1767 roku świątyni zachowały się do dziś barokowe, baniaste hełmy wież kryte blachą, a także wyposażenie z przełomu XVIII i XIX wieku, takie jak ołtarze czy chrzcielnica.
Kaplica Cmentarna pw. św. Jadwigi - jej historia sięga już XIV wieku. Wybudowano ją w stylu gotyckim jako mały kościółek. W późniejszych wiekach była często przebudowywana. Od 1929 roku pełniła funkcję domu pogrzebowego. Po II wojnie światowej przez wiele lat była nieczynna. W 1977 roku została wyremontowana przez miejscowych rzemieślników i od tego czasu pełni funkcję kaplicy cmentarnej.
Domy i kamienice - większość kamienic w centrum starego miasta - przy ulicach Okrężnej, Długiej, Krótkiej i Floriańskiej - pochodzi z przełomu XVIII i XIX wieku. Zostały odbudowane po pożarze, który strawił miasto w 1757 roku.
Legenda
Dawno temu, jeszcze zanim powstały tu stałe osady, drogi przemierzali wędrowcy, podróżujący z całym dobytkiem. Jedna z takich grup zatrzymała się na wzgórzu, które dziś nazywane jest Krzyżowym - od krzyżujących się na nim na przestrzeni wieków szlaków handlowych. Jeden z byków, które grupa prowadziła ze sobą, wygrzebał z ziemi dzban wypełniony złotem. Wędrowcy uznali to za dobry znak i postanowili osiedlić się w tej okolicy. Na pamiątkę założone miasto nazwali Byczyną.