GRODKÓW

Grodków

Dzieje Grodkowa sięgają czasów kształtowania się polskiej państwowości — obszary te znalazły się w granicach państwa Mieszka I około 990 roku. Pierwsza pisemna wzmianka o Starym Grodkowie pochodzi z 1210 roku, a lokacja miasta na prawie niemieckim nastąpiła w latach 1248–1249 za panowania Henryka Pobożnego.

W swojej wielowiekowej historii miasto przechodziło zmienne koleje losu: od panowania Piastów, przez czas pod władzą książąt-biskupów wrocławskich (gdy ziemię grodkowską podniesiono do rangi księstwa), po okresy panowania habsburskiego i pruskiego. Grodków stawiał czoła zniszczeniom wojen husyckich oraz wojny trzydziestoletniej, po której odrodził się m.in. dzięki pochodzącemu stąd biskupowi Sebastianowi von Rostockowi.

Dziś to urokliwa miejscowość województwa opolskiego, w której zachowały się cenne świadectwa dawnej architektury miejskiej i sakralnej.

Zabytki

Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła — świątynię wzniesioną w 1268 roku (lub nieco później) i rozbudowaną w 1363 roku (do 1473 roku noszącą wezwanie NMP). Obiekt wyróżnia się wczesnogotyckim prezbiterium z XIII wieku w układzie wendyjskim oraz pozostałą częścią budowli w układzie polskim. Wewnątrz podziwiać można m.in. zakrystię z przełomu XV i XVI wieku, późnobarokowy ołtarz główny z 1729 roku (działo rzeźbiarza Michała Kosslera z Niemodlina i malarza Melchiora Franciszka Ansi), barokową marmurową chrzcielnicę, prospekt organowy oraz dzwon umieszczony nad prezbiterium.

Późnoklasycystyczny Ratusz z wieżą gotycko-renesansową — zlokalizowany pośrodku rynku. Budowla pierwotnie powstała w XIV lub XV wieku, była odbudowywana po pożarach w 1555 roku (staraniem biskupa Baltazara Promnitza) oraz w 1840 roku według projektu architekta Philippiego z Opola. W sieni ratusza zachowała się tablica z herbem biskupa Promnitza z 1551 roku.

Średniowieczne obwarowania miejskie — zapoczątkowane na przełomie XIII i XIV wieku z kamienia narzutowego za panowania Bolka I, a następnie rozbudowane z cegły i wzmocnione bramami z inicjatywy biskupa Przecława z Pogorzeli. Do dziś przetrwały fragmenty murów, wieże bram Ziębickiej i Lewińskiej, baszta Więzienna oraz pasy zieleni w miejscu dawnej fosy.

Zabytkową infrastrukturę kolejową — przy stacji Grodków Śląski znajduje się unikalna na skalę kraju drewniana wiata z rzeźbionymi kolumnami rozciągająca się na całej długości peronu (wzniesiona prawdopodobnie w drugiej połowie XIX wieku) oraz charakterystyczna zabudowa przejścia podziemnego.

Neoromański kościół ewangelicki — ceglana, trójnawowa budowla bazylikowa z 1845 roku z wieżą o wysokości 39 metrów (prawdopodobnie pod wezwaniem św. Marcina).

Murowany wiatrak typu holenderskiego — pozbawiony skrzydeł obiekt pochodzący z przełomu XVIII i XIX wieku.

Ciekawostki

To właśnie w Grodkowie w 1769 roku urodził się Józef Ksawery Elsner, znakomity kompozytor, dyrygent, założyciel Konserwatorium Muzycznego w Warszawie oraz nauczyciel Fryderyka Chopina.

Tutejsza linia kolejowa na trasie Brzeg-Nysa, uruchomiona w 1847 roku, należy do najstarszych linii na Śląsku.

Trudnym momentem w historii miasta był luty 1945 roku, kiedy to w wyniku zaciętych walk stoczonych przez wojska radzieckie zniszczeniu uległo ponad połowa zabudowań Grodkowa. Powojenna odbudowa i dynamiczny rozwój przemysłowy w latach 60. i 70. XX wieku pozwoliły jednak miastu odzyskać swój potencjał.